Cały rok z tradycjami - projekt

 Opracowała:

Agnieszka Zakrzewska
Dział instrukcyjno-szkoleniowy
WiMBP w Gdańsku



Cały rok z tradycjami


Celem projektu jest zorganizowanie cyklu wydarzeń literackich w bibliotece, które zainspirują młodego czytelnika, zarówno z terenów wiejskich jak i miejskich, do twórczego działania. Warsztaty są skierowane także do osób starszych, które mają zostać niejako przewodnikami młodych w świecie obrzędów i tradycji. Spotkania będą bazowały na aktywnej lekturze książki Kazimierza Szymeczko pt: ”Kłopoty Komendanta Roka”, która w humorystyczny sposób opowiada o świętach i obrzędach podyktowanych daną porą roku oraz pogodą. Układ owej pozycji w naturalny sposób wyznacza cykl, tematykę oraz charakter spotkań, które będą odbywały się w bibliotekach publicznych. Zwieńczeniem całorocznej pracy bibliotekarzy z dziećmi będzie spotkanie z autorem książki, która stała się pretekstem oraz inspiracją do działań literacko-edukacyjno-twórczych – Kazimierzem Szymeczko. Dzieci napiszą scenki teatralne  zainspirowane całoroczną lekturą i wystąpią przed autorem, rodziną oraz rówieśnikami. Pozwoli to uczestnikom otworzyć się, wyzwolić z lęków i zahamowań oraz nabrać pewności siebie. Będzie to niezwykle cenne doświadczenie integrujące grupę oraz pozwalające przełamywać bariery środowiskowe poprzez literaturę.
 Uzupełnieniem pracy literacko-twórczej będzie wykonywanie nietypowych prac plastycznych – głównie z surowców naturalnych oraz wtórnych, które posłużą jako dekoracje w finałowym przedstawieniu. Te działania mają na celu rozwijanie kreatywności, zdolności plastycznych oraz wrażliwości estetycznej i ekologicznej dzieci. Ponadto, uczestnicy będą zobowiązani prowadzić kronikę pt.: „Mój rok cały z tradycjami” (wykonaną samodzielnie). Bibliotekarz wraz z uczestnikami  przedstawi tam „raport” pisemny oraz fotograficzny z przebiegu zajęć ze szczególnym uwzględnieniem lokalnych tradycji i obrzędów  omawianych na zajęciach. Przebieg warsztatów będzie także relacjonowany na stronie internetowej biblioteki. Elementem spajającym całoroczne działania dzieci będzie kalendarz ze zdjęciami z zajęć (po 1 zdjęciu z każdych zajęć – o ile są na to finanse). Będzie to z pewnością oryginalną pamiątką dla uczestników biorących udział w projekcie. 
Cykliczne spotkania w bibliotekach mają być alternatywą dla dzieci zagrożonych wykluczeniem środowiskowym, mającymi problem z nawiązywaniem kontaktów. Mają także udowodnić, że obcowanie z literaturą może być czymś niezwykle interesującym, zajmującym i twórczym. Zajęcia literackie mają ukazać bibliotekę w jak najlepszym świetle a tym samym promować czytelnictwo wśród młodych ludzi. Cykliczność spotkań ma na celu wyrobienie nawyku czytelniczego oraz dzielenia się swoimi przemyśleniami z innymi, zwłaszcza z domownikami. Każdy uczestnik będzie zmuszony nawiązać dialog z przedstawicielami starszego pokolenia, w celu wydobycia niezbędnych do zajęć informacji. Te działania mają na celu udowodnienie, że lektura nie tylko może być, ale jest ważnym narzędziem dialogu społecznego. Ponadto, ma na celu pogłębienie więzi międzypokoleniowej poprzez nawiązanie dialogu młodych ze starszymi. 
Projekt literacki ma także przybliżyć, w ciekawy dla młodych ludzi sposób, historię oraz tradycje poszczególnych powiatów, miast i wsi. Tok zajęć zostanie uzupełniony czytaniem wybranych, humorystycznych opowiadań z książki Grzegorza Kasdepke oraz Gabrieli Niedzielskiej pt: „Słodki rok Kuby i Buby”, które zawierają przepisy na proste potrawy. Uczestnicy nauczą się przygotowywać ciekawe, lecz niezbyt skomplikowane posiłki, co podniesie z całą pewnością ich wiarę we własne możliwości. Spotkania zostaną ponadto urozmaicone różnego rodzaju zabawami integracyjnymi, które z całą pewnością pozwolą osobom nieśmiałym przełamać swoje zahamowania i lęki związane z aktywnym uczestnictwem w zajęciach.


STYCZEŃ „Bal 12 miesięcy”

Pierwsze spotkanie można podzielić na dwie części – pierwsza zastanie poświęcona omówieniu planu całorocznych spotkań, prezentacji ubiorów, oraz lekturze ze zrozumieniem i towarzyszącej jej dyskusji. Podczas przerwy dzieci przygotują własnoręcznie poczęstunek. Druga część zostanie w całości poświęcona pracy twórczej.

I.  Nasza zabawa z lokalnymi tradycjami rozpocznie się „Balem 12 miesięcy”. Dzieci poprzez wcześniej przygotowany ubiór w sposób niewerbalny wybiorą swoją ulubioną porę roku lub miesiąc (uczestnicy spotkań zostaną poinformowani o tematyce tych zajęć odpowiednio wcześniej i przygotują strój w domu według własnego pomysłu, stroje mają być wykonane samodzielnie z niewielką pomocą dorosłych). Na balu pojawi się Wiosna, Lato, Jesień, Zima. Spodziewać się także możemy Majowej Konwalii i Babiego Lata. Wszystko zależy od pomysłowości dzieci i ich rodziców. Prezentacja ubiorów oraz gry i zabawy integracyjne sprawią, że grupa młodych ludzi pozna siebie nawzajem.

Następnie, bibliotekarz  przedstawi pozycję książkową, która będzie towarzyszyła uczestnikom przez cały rok, a mianowicie: ”Kłopoty Komendanta Roka” Kazimierza Szymeczko (Wyd. Literatura, Łódź 2006). Ponadto, przybliży postać autora i tematykę oraz przeczyta pierwszy rozdział książki. Omówi poruszane tematy, zachęci grupę do swobodnych wypowiedzi.

Poruszane tematy w I rozdziale książki:

•    Tradycje karnawałowe
•    Omówienie charakterystycznych cech wszystkich pór roku

Dodatkowe tematy do rozmowy:
•    Himalaje – najwyższe góry świata
•    Yeti – mityczny mieszkaniec Himalajów
•    Trąby powietrzne, zima stulecia, trzęsienie ziemi

Przed przystąpieniem do części drugiej zajęć, dzieci przygotują sobie „literacki” poczęstunek. Na początek chętni wypiją herbatkę miętową tak jak Komendant Rok (zrobią ją sami przy pomocy bibliotekarzy). Następnie połączą jedzenie z lekturą i zrobią lemoniadę (Kasdepke G., Słodki rok Kuby i Buby, Łódź 2005 s. 12-15) oraz Sałatkę na Nowy Rok Kuby i Buby (s. 11).

II. Dzieci będą wykonywały maski karnawałowe przedstawiające cechy charakterystyczne każdego miesiąca (np. zwierzęta lub rośliny charakterystyczne dla danej pory roku, wybór miesięcy nastąpi drogą losowania, wcześniej zostaną przygotowane materiały plastyczne takie jak papierowe talerzyki, wycięte szablony masek,  elementy z kolorowego papieru, koralików, cekinów itp.) oraz będą wspólnie budowały zimową makietę przy użyciu bibuły, waty, kostek cukru, rolek po papierze oraz innych dostępnych materiałów wtórnych na stelażu z kartonu o dużym formacie bądź też czegoś innego (wszystko zależy od kreatywności uczestników zajęć).


LUTY – MARZEC „Żegnaj zimo zła”

Dzieci piją na spotkaniu herbatę z cytryną tak jak Komendant Rok. Przygotowują ją same przy pomocy bibliotekarza.

Kolejno przystępują do lektury drugiego i trzeciego rozdziału omawianej książki. Rozmawiają (wcześniej przygotowane) na poruszane tematy:

•    Bałwany – skąd tradycja, rodzaje
•    Topienie Marzanny – symbol odchodzącej zimy (omówienie tradycji)
•    Walentynki – tradycje obchodów święta zakochanych w Polsce (Noc Kupały) i na świecie
•    Przednówek – omówienie pojęcia

 Dodatkowe tematy do rozmowy:
•    Pingwiny 
•    Strefy klimatyczne i czasowe
•    Wyrażenie: godzić ogień z wodą

Wspólne robienie wielkiego bałwana z waty, bandaży, ręczników papierowych itp. (tradycyjnego lub „nowoczesnego”) oraz przestrzennej, tradycyjnej i nowoczesnej  kukły Marzanny. 

Dzieci piszą zimowe scenki dramowe z omawianymi postaciami w roli głównej. Odgrywają swoje propozycje (praca w grupach).


KWIECIEŃ – MAJ „Kwietniowo – majowo”

Uczestnicy przygotowują wesoły wiosenny poczęstunek np. jabłka z robakami (czyli żelkami lub rodzynkami powtykanymi w jabłka) oraz kolorowe mleko (zabarwione barwnikiem spożywczym np. zielone, niebieskie, czerwone itd.).

Kolejno przystępują do lektury czwartego i piątego rozdziału omawianej książki. Rozmawiają (wcześniej przygotowane) na poruszane tematy:

•    Omówienie tradycji wielkanocnych
•    Zimni Ogrodnicy (Pankracy, Serwacy, Bonifacy) i Zimna Zośka

Dodatkowe tematy do rozmowy:
•    Święto Polskiej Niezapominajki (ekologia)
•    Prima Aprilis

Dzieci przynoszą z domu zdjęcia różnych kreacji powycinane z gazet. Zasięgają porad mam i babć w sprawie „szycia”. Na zajęciach tworzą i ubierają wiosenne stroje i kapelusze według własnego projektu wykonane z gazet oraz innych materiałów wtórnych (naklejone np. na wykroje z niepotrzebnych reklamówek). Mogą też korzystać z różnego rodzaju dóbr natury, czyli kwiatów, listków itp. . Pokaz mody ekologicznej.


CZERWIEC „Świętowanie z magią w tle”

Uczestnicy przygotowują przy pomocy bibliotekarzy  koktajl truskawkowy.

Kolejno przystępują do lektury szóstego rozdziału omawianej książki. Rozmawiają (wcześniej przygotowane) na poruszony temat:

•    Noc Świętojańska – omówienie tradycji, czytanie legendy „O kwiecie paproci” (młodzi ludzie wypytują wcześniej rodziców i dziadków o obchody tego święta i ich wspomnienia).

Dzieci robią wianki świętojańskie (same przynoszą potrzebne materiały – gałązki, trawy – jeśli istnieje taka możliwość bibliotekarz może wyjść z grupą do parku, lasu lub na łąkę) oraz wspólnie tworzą ekologiczną wiosenną makietę np. ukwieconą łąkę z ptakami, motylami, pszczołami, ulami, drzewami w pąkach. Używają do tego celu przede wszystkim surowców wtórnych tj. gazet, kolorowych magazynów, rolek po ręcznikach, folii aluminiowej, butelek,  kartoników, patyków itp. Wszystko udoskonalają i dekorują farbami oraz bibułą.

Dzieci tworzą wiosenne scenki dramowe z poznanymi bohaterami książki w roli głównej.


LIPIEC – SIERPIEŃ „ Lata czar”

Spotkanie rozpoczyna się od wspólnego przygotowania poczęstunku. Będzie to owocowy statek z arbuza (częściowo wydrążona połowa arbuza jest podstawą statku, na którym za pomocą patyków do szaszłyków i wykałaczek umieszcza się inne owoce np. winogrona, wiśnie, truskawki itp.).

Kolejno uczestnicy przystępują do lektury siódmego i ósmego rozdziału omawianej książki. Rozmawiają (wcześniej przygotowane) na poruszane tematy:

•    Dożynki – omówienie pochodzenia święta oraz lokalnych tradycji
•    Ule, pszczoły, miód. Spotkanie z pszczelarzem, jeśli jest taka możliwość.

Dodatkowe tematy do rozmowy:
•    Wymyślanie sposobu na zabawę w ponury, deszczowy dzień

Dzieci tworzą letnią makietę. Tematem przewodnim może być pszczelarstwo. Uczestnicy wykonują np. przestrzenne pszczoły. Później budują dla nich ule. Mogą też wycinać motyle, ptaki, kwiaty itp.

Dzieci tworzą letnie scenki dramowe. Odgrywają je korzystając z wcześniej wykonanych masek oraz kukieł.


WRZESIEŃ „Pani Jesień dary niesie”

Uczestnicy słuchają dziewiątego rozdziału omawianej książki. Rozmawiają (wcześniej przygotowane) na poruszane tematy:

•    Las jesienią – omówienie flory i fauny naszych lasów, tropy zwierząt itp. (można zaprosić osobę zainteresowaną tematem np. leśnika)
•    Europejski Dzień Bez Samochodu (22.09)

Dzieci robią wspólnie jesienną makietę z darów jesieni. Może to być np. las pełen zwierząt zrobionych z kasztanów, szyszek, żołędzi. Wykonują drzewa z patyków oraz kolorowych liści.

Chętni robią biżuterię z jarzębiny, fasoli, kasztanów oraz żołędzi.

Dzieci tworzą i odgrywają jesienne scenki dramowe zainspirowane lekturą omawianej książki.
PAŹDZIERNIK „Strach ma wielkie oczy”

Spotkanie zaduszkowe z duchami w tle. Przed zajęciami chętni mogą wykonać odpowiednie „upiorne” dekoracje (wydrążone dynie, kościotrupa z makaronu, pająki, nietoperze, kruki itp.) Dzieci przy pomocy bibliotekarzy przygotowują wyjątkowy poczęstunek: „Palce czarownicy” (parówki, żurawina, chleb pita). 

Kolejno przystępują do lektury dziesiątego rozdziału omawianej książki. Rozmawiają (wcześniej przygotowane) na poruszane w książce tematy:

•    Św. Florian – patron strażaków

Dodatkowe tematy do rozmowy:
•    Święto Zmarłych – polskie tradycje na tle innych krajów
•    Czego się boimy?

Uczestnicy na wielkim arkuszu szarego papieru zatytułowanego „Boję się…” przedstawiają to, co wzbudza w nich lęk np. pająki, duchy, czarownice itp. Kolejno prowadzący wiesza arkusz i każdy kto chce może powiedzieć kilka słów na temat swojej ilustracji. W ten sposób dzieci oswajają się z lękiem.

Dzieci dopracowują napisane przez siebie podczas roku scenki dramowe o dalszych losach 12 miesięcy (zimowe, wiosenne, letnie i jesienne). Sami wcielają się w role bohaterów książki (zakładają odpowiednie maski). Wprawiają w ruch kukły bałwana oraz Marzanny. Za symboliczną dekorację służą im makiety pór roku oraz maski.
W międzyczasie, dzieci urozmaicają sobie czas opowiadaniami o duchach oraz wesołymi zabawami ruchowymi.

Umawiają się na kolejne próby do finałowego przedstawienia.

LISTOPAD „Życie pod puchową kołderką”

Uczestnicy czytają jedenasty rozdział omawianej książki. Rozmawiają (wcześniej przygotowane) na poruszane tematy:

•    Dzikie zwierzęta zimą

Dodatkowe tematy do rozmowy:
•    Dzień Pluszowego Misia (25 listopada)
•    Andrzejki – pochodzenie święta i zwyczaje
Tematem przewodnim będą różnego rodzaju wróżby. Uczestnicy, po wcześniejszych rozmowach w domach z rodziną, dzielą się swoją wiedzą z innymi. Następnie wróżą sobie nawzajem.

Kolejne próby do finałowego przedstawienia.

GRUDZIEŃ 

Finałowy pokaz przedstawienia o dalszych losach bohaterów książki pt. „Kłopoty Komendanta Roka”. Zaproszeni zostają rodzice, rodzeństwo, dziadkowie oraz znajomi małych aktorów.

Spotkanie autorskie z Kazimierzem Szymeczko, który czyta ostatni rozdział omawianej książki (jeśli są na to fundusze). 

Zasady zajęć literacko-edukacyjno-twórczych
„Rok cały z tradycjami”

Organizator
Organizatorem zajęć literacko-edukacyjno-twórczych „Rok cały z tradycjami” jest Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Gdańsku.

Osoba do kontaktu
Agnieszka Zakrzewska
 Dział instrukcyjno-szkoleniowy WiMBP w Gdańsku
 Tel. 58 301 38 18

Cele zajęć
Powyższy projekt ma na celu przede wszystkim zapoznanie dzieci z całorocznymi świętami obchodzonymi na tym terenie, w szczególności z tymi o charakterze regionalnym. Ma także przybliżyć historię oraz tradycje poszczególnych powiatów i wsi oraz wyrobić w uczestnikach proekologiczne nawyki. Zajęcia zostały zaplanowane w taki sposób, aby młodzi ludzie musieli nawiązać bliższy kontakt z rodzicami oraz dziadkami w celu wydobycia niezbędnych do zajęć informacji (wypytali o tradycje, przysłowia dotyczące pór roku, ich dzieciństwo itp.). Zaowocuje to pogłębieniem więzi międzypokoleniowej. Uczestnicy będą także rozwijali swoją wyobraźnię i ekspresję twórczą poprzez aktywną lekturę, pisanie i odgrywanie scenek dramowych (które przerodzą się w teatralne) oraz wykonywanie nietypowych prac plastycznych. Ponadto nauczą się wykonywać smaczne i nieskomplikowane poczęstunki.

Temat zajęć
Tematem zajęć literacko-edukacyjno-twórczych „Rok cały z tradycjami” są szeroko pojęte tradycje – zwłaszcza ich koloryt lokalny. Pretekstem do rozmowy i zajęć edukacyjno-twórczych ma być lektura książki Kazimierza Szymeczko pt: „Kłopoty Komendanta Roka” i poruszane w nim tematy. Książka została podzielona na 12 rozdziałów, które naturalnie podzieliły cykl zajęć na tematyczne części.
Uczestnicy
Uczestnikiem może zostać każdy młody czytelnik publicznej biblioteki dziecięcej (lub o takim charakterze) w wieku szkolnym klas I-III, jednak pierwszeństwo będą mieli aktywni czytelnicy, wybrani przez poszczególnych bibliotekarzy. Ilość osób w grupie jest ograniczona. Nie powinna przekraczać 12 osób.

Miejska Biblioteka Publiczna w Lęborku